Polski · liceum 1 · kartkówka

Język jako system znaków

Znak, system, akt komunikacji i funkcje językowe. Na kartkówce i tak wszystko sprowadzi się do jednego pytania: czy po przeczytaniu zdania umiesz powiedzieć, po co ktoś je powiedział. Tu jest reszta od zera, plus generator, który będzie Ci rzucał wypowiedziami, aż przestaniesz się zastanawiać.

9 działów3 generatory bez końcaklikany diagram 48 fiszek40 pytań w quizieok. 40 min

Czym jest znak

Punkt wyjścia całego tematu. Definicja z lekcji jest krótka i warto ją umieć dosłownie, bo za nią idzie wszystko inne.

Znak to element rzeczywistości, który nie odsyła do samego siebie, ale do czegoś poza nim. Dym nie jest ciekawy jako dym. Jest ciekawy dlatego, że znaczy ogień.

Cokolwiek może być znakiem, jeśli ktoś potrafi odczytać, do czego odsyła. Krzesło nie jest znakiem, dopóki jest tylko krzesłem. Ale krzesło postawione w poprzek drzwi już znaczy „nie wchodź” i w tym momencie staje się znakiem.

Każdy znak ma dwie strony

Forma (to, co postrzegasz)

  • czerwone światło na skrzyżowaniu
  • ciąg dźwięków albo liter: k-o-ń
  • uniesiona ręka
  • czarno-biała szachownica na mecie

Znaczenie (to, do czego odsyła)

  • stój
  • duże zwierzę, na którym da się jeździć
  • chcę coś powiedzieć
  • koniec wyścigu

Znak działa tylko wtedy, gdy obie strony znają ten sam związek formy ze znaczeniem. Kto nie wie, co oznacza szachownica, zobaczy wzorek, a nie informację.

Dwa rodzaje znaków

Znaki naturalne

  • powstały na mocy związku naturalnego, zwykle przyczynowo-skutkowego
  • nikt ich nie ustalał ani nie wymyślał
  • istnieją niezależnie od człowieka i jego umowy
  • znaczą to samo wszędzie: ślady na śniegu znaczą to samo w Polsce i w Japonii
  • przykłady: dym (ogień), ślady na śniegu, chmury (deszcz), gorączka (choroba), zapach spalenizny

Znaki konwencjonalne (umowne)

  • powstały celowo, na mocy umowy między ludźmi
  • ktoś je ustalił i trzeba się ich nauczyć
  • poza daną grupą mogą nic nie znaczyć albo znaczyć co innego
  • da się je zmienić, bo to tylko ustalenie
  • przykłady: znaki drogowe, flagi na torze wyścigowym, nuty, cyfry, alfabet Morsea, gesty, emotikony oraz język
Test, który rozstrzyga w sekundę: zapytaj, czy ktoś musiał się umówić, że to coś znaczy. Dym znaczy ogień, bo fizyka. Czerwone światło znaczy „stój”, bo ludzie tak ustalili i równie dobrze mogliby ustalić odwrotnie.
Uwaga na sprytne przykłady. Czerwona flaga na torze F1 jest znakiem konwencjonalnym, bo ustalono ją w regulaminie. Ale dym z bolidu jest znakiem naturalnym, bo coś się właśnie pali. Ta sama sytuacja, dwa różne rodzaje znaków, i zwykle właśnie taka para pojawia się na kartkówce.

Sprawdź się